آشنایی با گرانول و کاربردهای آن در بهار پلیمر
امروزه صنعت پلاستیک یکی از مهمترین صنایع در جهان است که در حوزههای گوناگونی مثل بستهبندی، خودروسازی، ساختمان و حتی لوازم خانگی نقش اساسی دارد. مادهی اولیهای که در بیشتر این صنایع به کار میرود، گرانول نام دارد. گرانول در حقیقت شکل فرآوریشدهی پلاستیک و یا نوعی از پلیمر است که به صورت دانههای ریز و هماندازه تولید میشود.
این دانهها از پلیمرهایی که در پتروشیمی تولید شدهاند، پس از فرآیند اکسترود شدن به کمک دستگاه گرانول، ایجاد میشوند. این ماده به دلیل کاربردهای گسترده در صنایع مختلف از جمله پلاستیکسازی، ساختمان، داروسازی و کشاورزی، اهمیت زیادی دارند و به طور کلی کاربرد آن باعث سهولت در تولید، کاهش هزینهها و افزایش کیفیت نهایی محصولات پلاستیکی میشود.
در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا با گرانول و کاربردهای آن بیشتر آشنا شوید.
گرانول چیست؟
واژهی گرانول (Granule) به معنای دانه یا ذره است و در صنعت پلاستیک، به دانههای کوچک و یکنواختی گفته میشود که از ذوب و شکلدهی مجدد مواد پلاستیکی نو یا بازیافتی به دست میآیند.
در واقع اگر ضایعات پلاستیک را در دستگاه مخصوص گرانول ساز ذوب کنیم و سپس آنها را سرد و به قطعات کوچکتری تبدیل نماییم، محصول نهایی همین ماده خواهد بود. این شکل از پلاستیک، علاوه بر حمل و انبار آسان، امکان استفاده مستقیم در دستگاههای تزریق پلاستیک و اکستروژن را فراهم میکند.
گرانول و کاربردهایش
فرآیند تولید گرانول
تولید این ماده شامل چند مرحله اساسی است:
1- جمعآوری و تفکیک ضایعات پلاستیکی
در ابتدا پلاستیکهای مصرفشده و ضایعات صنعتی جمعآوری و بر اساس نوع پلیمر (مانند پلیاتیلن، پلیپروپیلن یا PVC) جداسازی میشوند. این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا کیفیت نهایی آن دوابسته به خلوص مواد اولیه است.
2- شستوشو و خشککردن
پلاستیکها شسته و آلودگیهایی مثل گردوغبار، برچسب، چسب و ناخالصیها از آنها جدا میشود. سپس در دستگاه خشککن رطوبت آنها گرفته میشود.
3- خرد کردن و ذوب
مواد پلاستیکی توسط آسیاب خرد شده و در دستگاه گرانول ساز ذوب میشوند. این ذوب شدن باعث میشود که پلاستیکها به حالت خمیری دربیایند.
4- شکلدهی و برش
پلاستیک ذوبشده از قالبها عبور کرده و به شکل رشتههای پلاستیکی در میآید. این رشتهها سپس توسط تیغههای مخصوص بریده شده و به دانههای کوچک تبدیل میشوند.
انواع گرانول
بر اساس منبع و کیفیت مواد اولیه به دو دستهی اصلی نو و بازیافتی تقسیم میشوند:
گرانول نو
- از مواد اولیهی پلیمری دستاول ساخته میشود.
- کیفیت بسیار بالایی دارد و در صنایع حساس مثل پزشکی یا غذایی بیشتر استفاده میشود.
- قیمت بالاتری نسبت به گرانول بازیافتی دارد.
گرانول بازیافتی
- از ضایعات و پلاستیکهای مصرفشده تولید میشود.
- ارزانتر از گرانول نو است و کاربرد گستردهای در صنایع مختلف دارد.
- کیفیت آن بسته به میزان خلوص مواد و دقت در فرآیند تولید متغیر است.
تفاوت گرانول نو و بازیافتی
| ویژگی | نو | بازیافتی |
|---|---|---|
| کیفیت | بالا | متوسط یا پایینتر |
| قیمت | گرانتر | ارزانتر |
| کاربرد | حساسیت بالا | عمومی و صنعتی |
کاربردهای گرانول
یکی از مهمترین دلایل گسترش استفاده از آن، کاربردهای وسیع آن در صنایع مختلف است.
صنعت بستهبندی
بیشترین استفاده از این ماده در تولید محصولات بستهبندی است، که شامل تولید نایلون و نایلکس، فیلمهای پلاستیکی و سلفون مواد غذایی و کیسههای خرید و زباله میباشد.
خودروسازی
گرانول بهطور گسترده در تولید قطعات خودرو مانند سپرها، داشبورد و رودریها و همینطور قطعات فنی مانند کانالهای هوا استفاده میشود.
صنایع ساختمانی
برای تولید لولههای پلی اتیلن و پلیپروپیلن، کفپوشها و دیوارپوشهای PVC و انواع عایقها کاربرد دارد.
لوازم خانگی
در تولید بدنه و اجزای یخچال، ماشین لباسشویی و جاروبرقی و ظروف پلاستیکی آشپزخانه به کار میرود.
کالاهای عمومی
بطریهای آب معدنی و نوشابه، صندلی و میزهای پلاستیکی و اسباببازیها نیز با آن ساخته میشوند.
کاربردهای گرانول
مزایای استفاده از گرانول
- کاهش هزینههای تولید: استفاده از گرانول بازیافتی باعث صرفهجویی در هزینهها میشود.
- دوستدار محیط زیست: بازیافت پلاستیک و تولید گرانول از ضایعات، میزان آلودگی محیط زیست را کاهش میدهد.
- حمل و ذخیرهسازی آسان: گرانولها به دلیل شکل یکنواخت و اندازه کوچک، بهراحتی حمل و انبار میشوند.
- کیفیت یکنواخت: محصولات تولیدشده با آن، کیفیت ثابت و قابل اعتمادی دارند.
- قابلیت استفاده در دستگاههای مختلف: مستقیماً در ماشینآلات تزریق پلاستیک و اکستروژن استفاده میشود.
تفاوت گرانول با ضایعات پلاستیک خردشده
بسیاری تصور میکنند که گرانول همان پلاستیک خردشده است، اما تفاوت زیادی میان آنها وجود دارد:
- پلاستیک خردشده شکل یکنواختی ندارد، اما گرانول به صورت دانههای هماندازه تولید میشود.
- کار با ضایعات خردشده سختتر است، در حالی که گرانول بهراحتی در خط تولید مورد استفاده قرار میگیرد.
- کیفیت محصول تولیدی با این ماده بسیار بالاتر و یکنواختتر از ضایعات پلاستیک است.
عوامل موثر بر قیمت گرانول
عوامل مختلفی بر قیمت آن تاثیر دارند، و این عوامل به طور قطع بر راه اندازی خط تولید گرانول موثر هستند، که عبارتند از:
- رنگ مصرفی: از عوامل بسیار موثر بر قیمت رنگ است، نوع بی رنگ گرانترین نوع رنگ و بعد از آن نیز رنگ های روشن و شفاف همانند زرد و آبی از محبوبیت بالایی برخوردار است و در نهایت رنگ های تیره ارزان ترین میباشند.
- خالص بودن مواد: جهت تشخیص ناخالصی، مواد آزمایش میشوند، قطعاً میزان خلوص مواد بر قیمت موثر است.
- نوع پلاستیک: پلاستیک های مهندسی گران تر هستند و حتی ضایعات آن ها نیز از انواع دیگر از قیمت بالاتری برخوردار هستند. جهت تولید مواد اولیه پلیمر، ضایعات پلاستیک را جداسازی و از بازیافت آن، جهت کاهش هزینه استفاده مینمایند. هرچه خواص پتروشیمی این مواد بیشتر باشند ارزش بالاتری نیز خواهند داشت.
بازار گرانول در ایران
ایران به دلیل تولید بالای محصولات پلاستیکی و وجود صنایع بازیافت فعال، بازار بزرگی برای این ماده پر کاربرد دارد. بسیاری از کارگاهها و کارخانهها با سرمایهگذاری در دستگاههای تولید آن، ضایعات پلاستیکی را بازیافت کرده و آنها را به مادهای ارزشمند تبدیل میکنند. از طرفی، تقاضای بالای صنایع بستهبندی، خودروسازی و ساختمانی باعث شده که این بازار همیشه پررونق باشد.
جمعبندی
گرانول بهعنوان یکی از مهمترین مواد اولیه صنایع پلاستیک، نقش حیاتی در تولید محصولات مختلف ایفا میکند. این ماده نهتنها باعث کاهش هزینههای تولید و صرفهجویی در منابع میشود، بلکه به حفظ محیط زیست و کاهش ضایعات پلاستیکی نیز کمک میکند. از صنعت بستهبندی گرفته تا خودروسازی و لوازم خانگی، همه به نوعی وابسته به این ماده هستند.
توجه داشته باشید که اگر این دستگاهها بهطور منظم نگهداری نشوند، نهتنها کیفیت خروجی افت میکند بلکه هزینههای تعمیرات نیز بهشدت افزایش مییابد. بنابراین تعمیر و نگهداری دستگاه تولید گرانول، یکی از مهمترین وظایف مدیران و اپراتورهای خطوط تولید محسوب میشود.
